کتاب «خاورمیانه یا غرب‌آسیا؟» منتشر شد

تأملی در نام‌گذاری منطقه لولای سه‌قاره

«کتاب خاورمیانه یا غرب‌آسیا؟» با موضوع تأملی در نام‌گذاری منطقه لولای سه‌قاره به همت اندیشکده برهان منتشر و روانه بازار نشر گردید.

این کتاب که از مجموعه کتاب های اندیشنامه جهان اسلام و حاصل تلاش جمعی از پژوهشگران اندیشکده برهان است در ۵۴ صفحه و در ۳ گفتار، از سوی انتشارات دیدمان به زیور طبع آراسته گردیده است.

«اصطلاح «خاورمیانه» چرا و چگونه شکل گرفت؟»، «شرق‌شناسی وارونه و پسامدرنیسم؛ جعل واژۀ خاورمیانه» و «راهکارهای جایگزینی و نهادینه سازی واژگانی برای خاورمیانه» عناوین گفتارهای ۳ گانه این کتاب هستند.

در بخشی از مقدمه این کتاب می خوانیم:

یکی از موضوعاتی که در سال‌های اخیر در محافل دانشگاهی و سطح اجتماعی کشورهای منطقۀ خاورمیانه مطرح شده نام «خاورمیانه» است. «خاورمیانه» یکی از پرکاربردترین عناوینی است که برای توصیف موقعیت جغرافیایی کشورهای حوزه خلیج فارس و شمال آفریقا مورد استفاده پژوهشگران و سیاستمداران در اقصی نقاط جهان قرار می‌گیرد.

این اصطلاح تا قبل از آغاز هزارۀ سوم چندان با چالش اساسی روبه‌رو نبود و علت آن درگیر بودن کشورهای منطقه با جنگ‌های داخلی و منطقه‌ای بود. اما با فراغت نسبی برخی از کشورها از مسئلۀ جنگ، به‌تدریج واکنش‌ها نسبت به نقش استعمار در نام‌گذاری منطقۀ خاورمیانه شروع شد.

واژه موسوم به خاورمیانه (Middle East یا شرق میانه) از اوایل قرن بیستم و در راستای سیاست‌های استعماری قدرت برتر آن زمان یعنی انگلستان و برای نشان دادن زوایای برتری اروپا نسبت به مناطق جغرافیایی آسیا، از جمله خاور دور و خاور نزدیک، وارد ادبیات سیاسی جهان شده است. این واژه‌سازی و بسط و ترویج برای آن بود که اروپا را مرکز جهان معرفی کرده و به‌صورت غیرمستقیم، روحیۀ استعماری خود را در فرهنگ جغرافیایی کشورهای دیگر ملحوظ دارد. با تغییر و تحولات رخ‌داده در عرصۀ نظام بین‌الملل بعد از جنگ جهانی دوم و جایگزینی آمریکا به‌جای انگلیس در نیم‌کرۀ غربی و در ادامه با پایان جنگ سرد و فروپاشی شوروی، کماکان این واژه در جهت غیریت‌سازی گفتمان لیبرال‌دموکراسی غرب و بدون در نظر گرفتن مؤلفه‌های فرهنگی و هویتی منطقۀ غرب آسیا، مورد استعمال و کاربرد وسیع‌تر از سوی نظام سلطه قرار گرفته است.

ضرورت اصلاح این واژه به این مسئله برمی‌گردد که کاربرد خاورمیانه در تقابل با انگاره‌های هویتی و بنیان‌های فرهنگی مردم منطقه است و ادامه استفاده از آن صحه گذاشتن بر اصالت و محوریت غرب در مقابل تمدن شرق و خصوصاً جهان اسلام است. نام‌گذاری خاورمیانه با این عنوان نماد اروپامحوری است؛ چراکه با دقت در آن درمی‌یابیم که این منطقه، تنها از دید اروپای غربی در مشرق واقع شده است؛ درحالی‌که موقعیت آن برای کشورهایی مثل روسیه جنوب، چین و هند غرب است.

 

برچسب ها

نوشته های مشابه

بستن
بستن