کتاب «به اسم روشنایی» منتشر شد

برگ‌هایی از تاریخ روشن‌فکران عصر پهلوی

کتاب به اسم روشنایی با موضوع برگ‌هایی از تاریخ روشن‌فکران عصر پهلوی به همت اندیشکده برهان منتشر و روانه بازار نشر گردید.

این کتاب که از مجموعه کتاب های پژوهه تاریخی و حاصل تلاش جمعی از پژوهشگران اندیشکده برهان است در ۱۵۴ صفحه و در ۱۳ گفتار، از سوی انتشارات دیدمان به زیور طبع آراسته گردیده است.

«احمد کسروی»، «صادق هدایت»، «محمدعلی جمال‌زاده»، «فریدون آدمیت»، «حمید عنایت»، «ایرج اسکندری»، «نورالدین کیانوری»، «احسان طبری»، «محمدعلی فروغی»، «مصطفی شعاعیان»، «بیژن جزنی»، «تقی ارانی» و «فخرالدین شادمان» عناوین گفتارهای ۱۳ گانه این کتاب هستند.

در بخشی از مقدمه این کتاب می خوانیم:

این مسئله، مسئله‌ای است که اگر من بخواهم روی آن اسم بگذارم، مثلاً خواهم گفت: ارتجاع روشن‌فکران، یا ارتجاع روشن‌فکری. می‌دانید که مقوله روشن‌فکری، اساساً ضدّ ارتجاع است. روشن‌فکری مقوله‌ای است که روبه‌جلو دارد و به آینده نگاه می‌کند؛ یعنی همان مفهومی که در فارسی آن را از «انتلکتوئل» فرانسوی ترجمه کرده‌اند. البته کسانی که اهل فنّ این کار و اهل زبان‌اند، می‌گویند این ترجمه، ترجمه درست و دقیقی نیست. حالا هرچه هست، معلوم است که مقصود چیست. من بعداً مقداری هم در این خصوص توضیح می‌دهم. این هویّت پیشرو و آینده‌نگر، رو به مستقبل دارد و نمی‌تواند با رجعت و عقب‌گرد خو کند؛ اما من پدیده‌ای را مشاهده کردم و مشاهده می‌کنم که جز اسم گفته‌شده برای آن، عنوانی پیدا نمی‌کنم: ارتجاع روشن‌فکری، رجعت روشن‌فکری. من بارها گفته‌ام که روشن‌فکری در ایران، بیمار متولّد شد. مقوله روشن‌فکری، با خصوصیّاتی که در عالمِ تحقّق و واقعیّت دارد که در آن، فکر علمی، نگاه به آینده، فرزانگی، هوشمندی، احساس درد در مسائل اجتماعی و بخصوص آنچه که مربوط به فرهنگ است، مستتر است در کشور ما بیمار و ناسالم و معیوب متولّد شد. چرا؟ چون کسانی که روشن‌فکران اوّلِ تاریخ ما هستند، آدم‌هایی ناسالم‌اند. اکنون من سه نفر از این شخصیت‌ها و پیشروان روشن‌فکری در ایران را اسم می‌آورم: میرزا ملکم خان ارمنی، میرزا فتحعلی آخوندزاده، حاج سیّاح محلّاتی. این کسانی که اوّلین نشانه‌ها و پیام‌های روشن‌فکری قرن نوزدهمی اروپا را وارد ایران کردند، به شدّت نامطمئن بودند. مثلاً میرزا ملکم خان که داعیه روشن‌فکری داشت و می‌خواست علیه دستگاه استبداد ناصرالدین‌شاهی روشنگری کند، خود دلّال معامله بسیار استعماری و زیان‌بار «رویتر» بود!

 

نوشته های مشابه

بستن
بستن