روی نبض رسانه‌ها، بررسی و تحلیل محتوای روزنامه‌های 25 آذر؛
از سیگنال‌های حجاریان تا نسخه‌ پیچی برای توافق ژنو
اشاره ویژه به سفر هاشمی رفسنجانی به کرمان به عنوان سفیر اعتدال/ تاکید بر نجات اقتصاد از دست شبه دولتی‌ها/ انتقاد از قانون نظارت بر رفتار نمایندگان/ انتقاد از گام برداشتن نجفی در مسیر مدیریت مشایی در سازمان میراث فرهنگی/ بررسی نقاط ضعف منشور حقوق شهروندی/ انعکاس واکنش ظریف به منتقدان خود
گروه سیاسی برهان؛ بررسی رسانه‌های 25 آذر جریان اصلاحات بیانگر آن است که محتوای عمده آنان، محصور در پوشش چند محور شامل جدیدترین اظهارات سعید حجاریان، توافق ژنو، اظهار نظر جدید محمد جواد ظریف و... می‌باشد.
 
محورهای برجسته شده و آنالیز محتوای آنان عبارتند از:
 
1- اظهارات سعید حجاریان:
یکی از مهم‌ترین محورهایی که امروز به تیتر اصلی و صفحه اول رسانه های اصلاح طلب راه یافته، گفتگوی تفصیلی سعید حجاریان تئوریسین جریان اصلاحات با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) می‌باشد.
 
این رسانه‌ها گرچه عمده برجسته سازی در خصوص این گفتگو را در تیتر «رفع حصر آیت الله منتظری کار حسن روحانی بود» خلاصه کردند اما به انتشار کامل این گفتگو نیز مبادرت نمودند.
 
نکات مهم و آنالیز این گفتگو که بی تردید دربردارنده نگاه استراتژیک و تاکتیکی جریان اصلاحات می‌باشد، موارد زیر است:
 
- حجاریان در این مصاحبه از گسترده تر شدن پایگاه اجتماعی روحانی نسبت به زمان انتخابات سخن به میان آورده و دلیل آن را پیوستن کسانی به پایگاه اجتماعی روحانی دانست که در انتخابات اخیر مشارکت نکرده بودند. وی جمعیت این افراد را 13 میلیون دانست که جزو جامعه شهری بودند.
 
این اظهارات در حالی صورت می‌پذیرد که به نظر می‌رسد که حجاریان در بخش دیگری از این مصاحبه همچنان پایگاه اجتماعی روحانی را اصلاح طلبان دانسته و با ذکر این نکته که رای جامعه شهری (که آنان از آن به عنوان رای خاکستری نیز می‌کنند و متأثر از جریان اصلاحات است) به روحانی پیوسته، درصدد القای این مطلب است که اصلاح طلبان همچنان روحانی را مستأجر جریان خود می‌دانند.
 
حجاریان پیش از این نیز تصریح کرده بود که «روحانی باید بداند آرای او متعلق به هاشمی و خاتمی بوده است. بداند از کجا رای آورده، چه کسی برایش رای جمع کرده و کدام مردم و به چه دلیل و برای چه اهداف و برنامه‌هایی به او رای دادند.» 
 
در همین حال تاکید مجدد حجاریان در این مصاحبه که گفته است «ممکن است در ادامه کار دولت یازدهم، شاهد این باشیم که برخی اقشار به حمایت خود از دولت پایان دهند یا بالعکس. در واقع حفظ پایگاه اجتماعی دولت، به عملکرد آن مربوط است و باید منتظر بود و دید که دولت چگونه پیش می‌رود» بیانگر حفظ ضمنی خط تهدید روحانی برای عبور از وی در صورت محقق نشدن مطالبات جریان اصلاحات باشد. همان‌گونه که پیش از این وی در گفتگو با روزنامه بهار به صراحت گفته بود: «ما از ایشان وفای به عهد و پای بندی به برنامه‌های اعلام شده‌شان را پیگیری می‌کنیم. منتها آقای روحانی برای ایفای وعده‌هایش نیازمند پشتوانه اجتماعی است، در غیراین‌صورت از اعتدال خارج می‌شود.»
 
- تاکید حجاریان مبنی بر اینکه در حال حاضر بدیلی برای روحانی وجود ندارد و نیز این که «مردم باید توجه کنند که آیا دولت یازدهم آلترناتیوی دارد؟ ممکن است عده‌ای بگویند که این دولت هم باید کنار برود، ولی سؤال اینجاست که آیا باید کسی مثل احمدی‌نژاد دوباره سر کار بیاید؟» و ضمیمه کردن این نکته که «باید شخصیت‌هایی که در بین مردم اعتبار دارند، مثل هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی، ناطق نوری و همچنین روزنامه‌نگاران و روشنفکران برای مردم توضیح دهند که در حال حاضر بدیل دیگری وجود ندارد» مبتنی بر این راهبرد است که اصلاح طلبان اصالت رای روحانی را وابسته به حمایت برخی از شخصیت‌ها، اصناف و روشنفکران دانسته و تصریح دارد که اگر دور برگردانی قرار است اتفاق بیفتد دوربرگردان به سوی اصلاحات است چرا که اصولاً گفتمان اعتدال تابعی از گفتمان اصلاحات است. همچنان که پیش از این هنگام پیروزی روحانی اصلاح طلبان تصریح کرده بودند که رای به روحانی رای به تغییر و گفتمان اصلاح طلبی بوده است.
 
- تصریح حجاریان مبنی پیگیری مطالبات مردم از طریق افشاگری و مرتبط ساختن آن به ماجرای دریافت هدیه از رئیس سازمان وقت تأمین اجتماعی نیز دربردارنده فراهم آوردن نقد مجلس توسط دولت و بهره گیری اصلاح طلبان از این فضا برای القای این نکته است که با «وقتی که آن مرد رفت چرا نباید این مجلس نیز نرود».
 
- یکی دیگر از محورهایی مهم در گفتگوی حجاریان اشاره به تلاش دولت برای رفع حصر سران فتنه است. حجاریان در این زمینه تلاش می‌کند تا به یک واقعه تاریخی نیز اشاره کرده و مطالبه ای اجتماعی را در این زمینه در برابر روحانی ایجاد نماید.
 
وی در این زمینه می‌گوید: «آقای روحانی رییس شورای عالی امنیت ملی است و می‌تواند مؤثر باشد؛ ضمن اینکه ایشان در این زمینه تجربه دارند و امتحان پس داده‌اند، بطوریکه رفع حصر آیت‌الله منتظری نیز کار آقای روحانی بود. بنابراین من امیدوارم با مدیریت ایشان، حصر موسوی و کروبی و نیز حبس‌ها به پایان برسد. البته من شنیده‌ام در این زمینه دولت‌ تلاش‌هایی را هم انجام می‌دهد.»
 
گفتنی است ایجاد این مطالبه اجتماعی از دولت بعد از آنی به صورت جدی‌تر و هدفمندتر دنبال می‌شود که رسانه های نزدیک به دولت چندی پیش بیان کرده بودند که «تنها راه آزادی و رفع حصر نوعی تفاهم و توافق است، که البته دولت در این کار نقش تعیین کننده ای ندارد، بلکه اصلاح طلبان و حکومت دو طرف اصلی ماجرا هستند، که خودشان باید مسئله را حل کنند.»
 
 - بخش مهم دیگری که در گفتگوی حجاریان بدان پرداخته شده، تلاش اصلاح طلبان برای حضور موثر در دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی است.
 
وی در این زمینه می‌گوید: «معتقدم باید مجلس دهم شبیه مجلس پنجم شود یعنی اقلیت قوی و تأثیرگذار از اصلاح‌طلبان وارد مجلس شوند و با توجه به شرایط موجود، چنین چیزی قابل قبول و راضی‌کننده خواهد بود.»
 
این اظهارات حجاریان نشان می‌دهد که اصلاح طلبان ضمن اذعان به تلاش دولت برای حضور پررنگ در انتخابات مجلس، تلاش دارند تا خود فراکسیونی قوی و تأثیرگذار را به داخل مجلس راهی کرده و بتوانند علی رغم شرایط متنوع مجلس آتی، اثربخشی قابل توجهی را دنبال نمایند.
 
مضاف بر این که بر اساس تطابق تاریخی می‌توان گفت که مجلس پنجم حد فاصل دو دولت توسعه اقتصادی هاشمی و توسعه سیاسی خاتمی بود و فرجام این مجلس شکل گیری مجلس ششم با محوریت اصلاح طلبان و حزب مشارکت بود.
 
از دیگر سو اشاره حجاریان مبنی بر عدم تفکیک میان اصلاح طلبی و اعتدال گرایی بیانگر نگاه عمیق‌تری نیز در این زمینه است.
 
حجاریان دلیل توصیه خود را در این زمینه حضور اصلاح طلبان در دولت یازدهم عنوان کرده است. این در حالی است که حجاریان پیش از این در گفتگو با روزنامه اعتماد (29 مهر) صفت اعتدال دولت روحانی زیر سؤال برده و با بیان اینکه دولت یازدهم به وزن آراء پایگاه اجتماعی توجهی نکرده مطالبی را خطاب به روحانی گوشزد کرده بود.
 
وی در این زمینه گفته بود: «به نظرم دولت در مجموع یک مقداری از اعتدال به سمت راست نزدیک‌تر است. معنی اعتدال میانه صرف نیست، معنای دقیق‌ترش انصاف است. اگر این تعریف را قبول داشته باشیم، این سئول را جواب دهیم که اگر یک چوبی داشته باشیم که یک طرفش هشتاد کیلو و طرف دیگرش 20 کیلو باشد مرکز ثقل آن چوب در حالت آزاد کجا هست؟ در وسط آن یا نزدیک‌تر به وزنه سنگین‌تر؟ این مثال را برای این زدم که به طور دقیق‌تر به آرای آقای روحانی در انتخابات دقت کنید. آرای ایشان سه برابر آرای نفر اول اصول‌گرایان، آقای قالیباف بود و این به معنای آن است که اعتدال به معنای رعایت انصاف و عدل نه صرفاً میانه، باید به وزن سنگین‌تر اصلاح طلبان در دولت بیانجامد که این به اندازه کافی دیده نمی‌شود. بنابراین اعتدال یعنی تقسیم منصفانه نسبت به پایگاه رای، نه صرف حد وسط راست و چپ.»
 
گفتنی است با توجه به این تناقض می‌توان گفت که اصلاح طلبان تلاش دارند تا انتخابات مجلس شورای اسلامی از فرصت‌ها، روزنه‌ها و منابع در اختیار دولت بدون هرگونه برانگیختن حساسیتی بهره جسته و پس از حضور در مجلس خط تفکیکی خود را با جریان اعتدال گرایی به نمایش بگذارند.
 
2- توافق ژنو:
 
رسانه های جریان اصلاح طلب که به طور جدی از حامیان بی قید و شرط توافق هسته ای با کشورهای 1+5 بودند پس از اقدام اخیر آمریکا مبنی بر اعمال تحریم‌های جدید، تلاش کردند تا طی مقاله های مختلفی به توجیه این اقدام آمریکا بپردازند.
 
در همین راستا روزنامه «آفتاب یزد» در مقاله ای با عنوان «دوستان دشمن نما» به قلم جعفر محمدی سردبیر سایت عصر ایران اعمال تحریم جدید را ناشی از فشارهای وارده به دولت اوباما از سوی کنگره دانست و در توجیه این اقدام نوشت: «دولت آمریکا از یک سو ناگزیر است مواضعی اتخاذ و اقداماتی انجام دهد تا لابی صهیونیست‌ها را راضی نگاه دارد و از سوی دیگر توافق نامه را امضاء کرده و نقض آن را به زیان خود می‌بیند»
 
نویسنده این روزنامه در ادامه ماجرای برخی منتقدین به توافق ژنو در داخل ایران را متفاوت با جریان داخل آمریکا دانسته و با اشاره به این که این منتقدین خود دو دسته‌اند می‌نویسد: «گروه نخست جریان رقیب انتخاباتی حسن روحانی در سال 1396 است. این سوداگران سیاست می‌دانند که اگر روحانی بتواند به وعده‌هایش مبنی بر گشایش اقتصادی عمل کند، در انتخابات آتی، مردم با طیب خاطر و با رأیی بالاتر مجدداً او را به ریاست جمهوری خواهند برگزید و جریان رقیب، مخصوصاً با توجه به سابقه نه چندان روشن خویش در 8 سال گذشته، شانسی نخواهد داشت...شکست روحانی در سیاست خارجی، مساوی خواهد بود با کُند شدن روند اصلاحات اقتصادی و این، بهترین زمینه برای ضربه زدن به وجهه او در انتخابات 96 است. فراموش نکنیم که جناح رقیب روحانی، برنامه خود برای حذف روحانی را 4 ساله بسته است و هدف‌گذاری اش این است که روحانی را تبدیل به اولین رئیس جمهوری کند که تنها یک دوره توانست رأی بیاورد.»
 
وی در ادامه گروه دوم منتقدین را «کاسبان تحریم» دانسته و نوشته است: «آنان در فضای تحریم که دست بازرگانان عادی از بازار کوتاه شده، به مدد رانت‌های خاص خود، یکه تاز عرصه تجارت خارجی ایران شده‌اند. به عنوان مثال، اگر تا دیروز، شرکت ملی نفت ایران، نفت را به طور رسمی می‌فروخت و پولش را می‌گرفت و به خزانه واریز می‌کرد، امروز کاسبان تحریم، میدان دار شده‌اند و واسطه گری هایی می‌کنند که تا قبل از تحریم، حتی خوابش را هم نمی‌دیدند.»
 
روزنامه اعتماد نیز در مقاله ای تحت عنوان «جدی در صلح» به قلم احمد شیرزاد از نمایندگان مجلس ششم، اقدام اخیر آمریکا را نه اقدامی خلاف توافقنامه ژنو که خلاف روح توافقنامه عنوان کرد.
 
نویسنده این مطلب گرچه اقدام طرف آمریکایی را غیراخلاقی خوانده اما خواستار پایبندی ایران به توافقنامه ژنو شده و نوشته است: «اگر طرف مقابل پیمان شکنی می‌کند اما طرف ایرانی و مسلمان وفای به عهد را پیشه ساز می‌سازد. تا همگان جمهوری اسلامی ایران را کشور و نظامی بشناسند که می‌توان روی حرف و قولش اطمینان داد.»
 
روزنامه ایران نیز در مقاله ای تحت عنوان «نباید در دام تندروهای کنگره افتاد» به قلم سید جلال دهقانی فیروزآبادی با اشاره به تحریم اخیر آمریکا مدعی شد که «دولت آمریکا برای جلوگیری از وضع تحریم‌های بیشتر از سوی کنگره آمریکا بر ضد جمهوری اسلامی، خود راسا دست به توسعه دامنه تحریم‌های موجود زده است.»
 
نویسنده این روزنامه در ادامه از وجود فشارهای کنگره به اوباما برای برهم زدن توافق ژنو سخن به میان آورده و تصریح می‌کند باید با تدبیر مانع از گرفتار شدن در دام تندروهای کنگره شد.
 
3- انتخابات مجلس دهم:
 
رسانه های جریان اصلاح طلب ضمن در مطالب مختلف خود ضمن اشاره به تلاش‌ها پیدا و پنهان برای انتخابات مجلس آتی چند محور را دنبال کردند. این محورها عبارتند از:
 
- القاء اعتراف زودهنگام اصول‌گرایان به شکست در انتخابات
- ضرورت بهره گیری از توان، ظرفیت و چهره ناطق نوری توسط اصلاح طلبان
- ضرورت میدانداری توسط شورای مشاورین سید محمد خاتمی
 
4- اشاره ویژه به سفر هاشمی رفسنجانی به کرمان به عنوان سفیر اعتدال
 
5- تاکید بر نجات اقتصاد از دست شبه دولتی‌ها
 
6- انتقاد از قانون نظارت بر رفتار نمایندگان
 
7- انتقاد از گام برداشتن نجفی در مسیر مدیریت مشایی در سازمان میراث فرهنگی
 
8- بررسی نقاط ضعف منشور حقوق شهروندی
 
9- انتشار خبر ملاقات هیئت پارلمانی اروپا با اعضای هیئت ویژه رسیدگی به شکایات نامزدهای انتخابات سال 88 و انتقاد از ملاقات احتمالی این هیئت با حداد عادل یا ابوترابی فرد
 
10- انعکاس واکنش ظریف به منتقدان خود (*)
 
گروه سیاسی برهان /انتهای متن/

 

کد مطلب: 6120  |  تاريخ: ۱۳۹۲/۹/۲۵  |  ساعت: ۱۶ : ۳۷

نظرات ارسال شده
سفير فيلم
تبيين
پايگاه رصد انديشه‏هاي استرات‍‍ژيك
پايگاه هسته‏اي ايران