روی نبض رسانه‌ها، بررسی و تحلیل محتوای روزنامه‌های 26 آذر؛
تقلیل‌گرایی تحریم‌های جدید آمریکا به محذوریت‌های اوباما
پوشش اخبار دیدارهای هیئت پارلمانی اروپا در ایران/ عادی بودن فعالیت احزاب منحله و فشار به وزارت کشور/ تعریف فعالیت‌های عارف به عنوان تابعی از تشکیلات اصلاح‌طلبان/ منشور حقوق شهروندی و تاکید بر مشخص کردن ضمانت اجرا/ القاء نگرانی اصولگرایان از تشتت درونی
گروه سیاسی برهان؛ رسانه‌های جریان اصلاح‌‌طلب امروز، 26 آذر، گرچه مطالب متنوع‌تری را مورد اشاره خود قرار دادند اما همچنان موضوع توافق ژنو و تحریم‌ها سرخط و جان‌مایه اصلی مطالب این رسانه‌ها بوده است.
 
برگزاری جلسه قریب الوقوع وزیرکشور با احزاب، بسته شدن پرونده ممنوع الخروجی‌ها، تماس تلفنی ظریف با وزیر امور خارجه آمریکا و... از دیگر محورهایی بوده که امروز به سطوح جراید رسانه اصلاح‌طلب راه یافته بود.
 
محورهای مهم مورد تاکید این رسانه‌ها عبارتند از:
 
۱- تقلیل‌گرایی تحریم‌های جدید آمریکا به محذوریت‌های اوباما:
 
رسانه‌های جریان اصلاح‌طلب گرچه پس از اعمال تحریم‌های جدید از سوی دولت اوباما تلاش کردند تا به توجیه این اقدام از خلال طرح استراتژی اوباما برای دور زدن کنگره بپردازند اما با گذشت زمان کوشیده‌اند محورهای عمیق‌تر را در این زمینه مخابره نمایند.
 
این محورها عبارتند از:
 
۱- الف- این رسانه‌ها تاکید دارند که اقدام اخیر وزارت خزانه داری آمریکا مغایر با روح توافقنامه ژنو بوده و ناقض فرآیند و اصول آن نبوده است. همچنین تصریح در این بخش آن است که این اقدام اعمال تصمیمات گذشته آمریکا در خصوص تحریم‌‌ها بوده و تحریم جدید محسوب نمی‌شود.
 
در حالی که با نگاهی به مفاد برنامه اقدام مشترک درمی یابیم که، ایالات متحده صراحتاً متعهد شده مانع از «اِعمال» (impose) هرگونه تحریم جدید علیه فعالیت هسته ای ایران شود. به این معنا که در توافق ژنو، عبارتی مبنی بر ممنوعیت فرمان اجرایی یا مصوبه ی جدید کنگره و سنا درج نشده که تحریم جدید شرکت ها و افراد را ذیل آن ندانیم بل که «اِعمال» تحریم «جدید» علیه فعالیت هسته ای ایران ممنوع شده است. به علاوه این که این افراد تا قبل از این تحریم نبوده اند و از مصادیق تحریم جدید محسوب می شوند؛
 
۱- ب- اقدام اوباما یک اقدام پیش‌دستانه در برابر کنگره بوده است. در همین رابطه روزنامه اعتماد در مطلبی تحت عنوان «فریب حاشیه را نخوردیم» در توضیح این مطلب نوشت: «هسته و متن اقدام یاد شده می‌تواند مفهومی از پیش‌دستی کاخ سفید برای جلوگیری از اقدام خرابکارانه را علیه فرآیند مذاکرات و نتایج آن برجسته کند. دولت اوباما در حالی به تحریم‌های محدود تازه علیه تهران دست زد که در روزها و هفته‌های گذشته مشغول مناقشه‌ای سخت با افراطیون جمهوری‌خواه در سنا بود. راست‌های امریکایی خواستار مرحله تازه‌ای از تحریم‌ها بودند که تصویب آن می‌توانست وضعیت دشوار و شاید جبران ناپذیر را در امکان دستیابی به توافق فراگیر در مسئله هسته‌ای ایران پدید آورد. کاخ سفید با ارائه بسته جدید تحریمی، مانع اقدام بزرگتر افراطیون شد. تحریم‌های جدید نیز بار تازه‌ای بر حجم گذشته نیفزوده است بلکه در چارچوب مصوبات گذشته دولت این کشور است. این درحالی است که سنای امریکا موافقت کرد تا به دیپلماسی فرصت بیشتری داده و در شش ماه آینده هیچ تحریم تازه‌ای را علیه ایران اعمال نکند. در واقع اتفاق پنج‌شنبه می‌تواند یک موفقیت سیاسی برای اوباما تلقی شود که توانست در ازای یک امتیاز محدود به سنا، از امتیاز بزرگتری برخوردار شود که همان جلوگیری از تصویب لایحه تحریمی جدید به عنوان اقدامی خرابکارانه در فرایند مذاکرات بود
 
این موضوعی است که اساساً دولت امریکا چنین ادعایی ندارد. مقامات امریکایی معتقدند این تحریم ها نه تنها جدید نبوده، بلکه خلاف توافق نامه نیست و حتی با اطلاع تیم مذاکراتی ایران انجام شده است. ماری هاف، سخنگوی وزارت خارجه امریکا اعلام کرد که تیم ایرانی درون مذاکرات در جریان این موضوع قرار گرفته و می دانسته است که دولت امریکا درطول دوران 6 ماهه اجرای توافق ژنو، به روز رسانی تحریم های سابق را ادامه خواهد داد.
 
در حالی که مقامات ایالات متحده صراحتاً علت حضور ایران در مذاکره با 1+5 را هم تأثیر تحریم های گذشته بر ملت ایران و هم نیاز این کشور به توافق در موضوع هسته ای و لغو تحریم ها می دانند و هم زمان با مذاکرات کارشناسی طرفین تحریم های جدیدی را اعمال می کنند، برخی تحلیل گران سعی در توجیه اقدام دولت امریکا علیه ملت ایران دارند. باید بدانیم که مقامات امریکایی، معتقدند که اِعمال فشار همراه با مذاکره، همان طور که تا امروز موثر بوده، از این به بعد نیز موثر خواهد بود. یعنی این تحریم ها بوده که ایران را در پای میز مذاکره نگه داشته است.
 
اظهار نظرهای مکرر و متنوع مقامات دولتی کشورمان درباره ی تأثیر تحریم ها و وضعیت اقتصادی کشور، امریکا را به این نتیجه رسانده که اِعمال تحریم ها می تواند محاسبات ایران را تغییر داده و آنان را تسلیم نماید. در طول سه هفته ی گذشته، اصرار مقامات امریکایی بر این نکته که رژیم تحریم ها تغییری نخواهد کرد و فقط بخش محدودی از تحریم ها تعلیق می شود و در صورت عمل نکردن ایران به تعهدات مندرج در برنامه اقدام مشترک، برگشت پذیر خواهد بود و هم چنین تأکید سوزان رایس و شرمن در ارتباط با تحریم ایران در سایر موضوعات مورد اختلاف مانند حقوق بشرنشان می دهد که این کشور، تحریم ها و سفت و سفت تر کردن فشارها را جزئی جدا نشدنی از راه برد خود برای مواجهه با ایران می دانند.
 
۱- ج- آمریکا به دنبال مذاکره بوده و در مسیری بی‌بازگشت است.
 
در این رابطه روزنامه شرق در مقاله‌ای تحت عنوان «نقد حقوقی یک تصمیم» با اشاره به سابقه مذاکرات هسته‌ای ایران تصریح کرد «گروه مقابل ایران از سال 1382 در تلاش بود تا پرونده هسته‌ای ایران به شکل مسالمت‌آمیز فیصله یابد. در آن ‌سال‌ها تروییکای اروپایی پیشقراول بودند و با وجود تلاش‌ها، از همکاری آمریکا بهره نبردند.
 
این‌بار برخلاف آن مقطع، ایالات‌متحده پیشقراول به نتیجه رسیدن این تفاهم جهت حل دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز پرونده هسته‌ای بود. از این جهت که منافع و امنیت ملی ایالات‌متحده نیز ایجاب می‌کرد این پرونده به شکل مسالمت‌آمیز حل شده و ادعاهایی در مورد گزینه نظامی که بیشتر مورد علاقه تندروها پیرو نظرات رژیم اسراییل بود مبنا قرار نگیرد. بنابراین آنچه به اسم تفاهم ژنو در اختیار داریم، حاصل‌جمع کار گروهی و یک نزدیکی تاریخی بین منافع و امنیت ملی و شاید آمریکا محسوب شود. در گروه «1+5» با ایران دو بازیگر اصلی وجود دارند؛ ایران و امریکا با وجود خصومت 35‌ساله، منافع دو کشور را در تغییر نگاه گذشته دیده و تمایلات منطقی آنان، پیشبرنده لوکوموتیو مذاکرات است

 
به موازات این نگاه، روزنامه اعتماد نیز تصریح کرد که «نمی‌توان با قاطعیت چنین تصور کرد که واشنگتن خواستار برهم خوردن این توافق است
 
این روزنامه در تشریح دلیل خود نوشت: «نخست اینکه توافق یاد شده با تلاش واشنگتن و حتی برخلاف تمایل برخی اعضای گروه 1+5 شکل گرفته است. در واقع هرگونه اقدام خرابکارانه دولت اوباما علیه توافقات، نقض اقدامی است که خود برای آن کوشیده است.
 
دوم، نگاه دولت اوباما به فرایند مذاکرات،‌ استراتژیک است. این نگاه گستره‌ای منطقه‌ای را در بردارد که در صورت موفقیت می‌تواند واشنگتن را از بسیار‌ی بن‌بست‌های جاری در منطقه خاورمیانه خلاص کند. سوم، دولت اوباما نیک می‌داند که جز دیپلماسی راه دیگری برای برون رفت از بحران جاری نیست.
 
سرانجام اینکه دموکرات‌های امریکایی موفقیت مذاکرات ژنو را با سرنوشت انتخاباتی خود در سال 2015 میلادی گره زده اند

 
این که ایالات متحده به این توافق نیاز دارد امری حتمی و تشکیک ناپذیر است. نباید فراموش کنیم توافقی مدنظر این کشور است که بتواند حداکثر منافع را به ارمغان بیاورد و از سویی کم ترین هزینه را بر منافع ملی امریکا تحمیل نماید.
 
تعلیق محدود، هدف مند و برگشت پذیر تحریم هایی که تأثیر منفی چندانی بر منافع ملی امریکا ندارد و کسب امتیازاتی که می تواند پیشرفت هسته ای کشورمان را متوقف کرده و در مواردی به عقب براند و هم چنین مواجهه ی غیر جدی دولت ایران در برابر اقدامات غیر منطقی، خلاف حسن نیت و زیاده خواهانه ی امریکا، تصمیم سازان این کشور را به این نقطه می رساند که در این مسیر می توان هم کم ترین امتیاز را داد، هم دوباره ایران را تحریم کرد و هم تیم دیپلماتیک کشورمان را بدون اعتراض جدی به میز مذاکره برگرداند.
 
این مطالب و محورها اما در حالی از سوی رسانه‌های جریان اصلاحات مطرح می‌شود که آنان می‌کوشند برای توجیه اقدام آمریکا در وهله اول تحریم‌های اعمال شده را برپایه مصوبات گذشته تلقی کرده و در وهله دوم و سوم نیز تاکید کنند که اوباما ضمن دور زدن کنگره مانع از تشدید شرایط وخیم‌تر شده و حال ایران می‌بایست «با موقع شناسی از آنچه در حال اتفاق است، به خوبی مرز میان متن و حاشیه را تشخیص داده و ضمن تأکید بر تحفظات دیپلماتیک، مانع دستیابی مخالفان افراطی توافقنامه ژنو به اهداف خرابکارانه آنان(صهیونیست‌ها و برخی دولت‌های منطقه) شود
 
۲- پوشش اخبار دیدارهای هیئت پارلمانی اروپا در ایران:
 
پس از حضور هیئت پارلمانی اروپا در ایران و دیدار آنان با دو تن از مجرمان فتنه ۸۸ در سفارت یونان در ایران، گرچه تلاش کردند ماجرا را به مشخص کردن مسئولیت اصلی این دیدار تقلیل دهند اما آنچه که به شکل هوشمند در حال پوشش اخبار این هیئت است، فحوای دیدارهای آنان مبنی بر وضعیت حقوق بشر در ایران می‌باشد.
 
گرچه در این میان اخباری مبنی راه اندازی دفتر هیئت پارلمانی اروپا در ایران نیز مخابره شده ولی نگاهی دقیق‌تر نشان می‌دهد که ماجرای حضور این هیئت پارلمانی از جنس دیگری است.
 
در این میان تصریح روزنامه شهروند مبنی بر دیدار احتمالی این افراد با اعضای هیئت نظارت بر شکایت کاندیداهای انتخابات ۸۸ و تاکید بر این نکته که باید منتظر بازگشت این هیئت پارلمانی به مقر خود و انتشار گزارش‌های دیدارشان بود، بیانگر آن است که:
 
- غربی‌ها در حال بسترسازی ارتباط‌گیری با اپوزیسیون داخلی بویژه عناصر فتنه به شکل کاملاً عادی می‌باشد؛
 
- غرب در حال شناسایی، بازیابی و سرمایه‌گذاری بر روی مهره‌های مورد وثوق خود می‌باشد؛
 
- همزمانی انتشار حقوق شهروندی با توافق ژنو که بطن و متن آن حمایت از مجرمان سیاسی است به معنای گشودن میدان فعالیت برای عناصر فتنه ۸۸ است؛
 
- این جریان هم‌یابی و شبکه‌سازی برای اپوزیسیون داخلی را به عنوان یک دستورالعمل با خود به تهران آورده است. از سوی دیگر فعال شدن اپوزیسیون در فضای رسانه‌ای – سیاسی کشور در همین راستا قابل ارزیابی است؛
 
- به موازات این تلاش‌ها، خبر شمس الواعظین مبنی بر حل شدن ممنوع الخروجی ۴۲  نفر نیز می‌تواند حاکی از عدم اشراف برخی نهادها مبتنی بر دریافت محیطی و استراتژیک از راهبرد غرب در این زمینه حکایت داشته باشد. چرا که عمده این افراد می‌توانند به عنوان سرپل در سفرهای خارجی به ایفای نقش بپردازند.
 
 ۳- عادی بودن فعالیت احزاب منحله و فشار به وزارت کشور:
 
بررسی رسانه‌های جریان اصلاح‌طلب نشان می‌دهد که فعال نمایی از احزاب منحله مشارکت و مجاهدین انقلاب و تصریح بر منع قانونی در زمینه فعالیتشان یکی از راهبردهای جریان اصلاحات است.
 
از دیگر سو تحمیل این احزاب منحله به سیستم و محیط رسانه‌ای یکی دیگر از روش‌های قانونی جلوه دادن این احزاب منحله می‌باشد. در همین راستا پس از خبر وزیرکشور مبنی بر نشست وزیر کشور با احزاب، روزنامه شهروند در گزارشی تلاش کرد تا ضمن فشار رسانه‌ای به وزیر کشور، وی را متقاعد به حضور احزاب منحله به این نشست نماید.
 
این روزنامه در گزارشی تحت عنوان «کدام احزاب به نشست وزارت کشور دعوت نشده‌اند؟» به سراغ اعضای موثر احزاب منحله مشارکت و مجاهدین انقلاب رفته و از آنان سوال کرده است که آیا آنان به نشست مشترک به وزارت کشور دعوت شده‌اند یا خیر؟
 
در این زمینه روزنامه شهروند با انتشار خبر عدم دعوت از این احزاب منحله به مخابره دیدگاه حسین کاشفی از اعضای حزب منحله مشارکت پرداخته است.
 
کاشفی در این زمینه گفته است: «تاکنون دعوتی از جبهه مشارکت برای حضور در جلسه با وزیر صورت نگرفته و اگر جلسه‌ای قرار است تشکیل شود، نباید گزینشی باشد و از همه باید دعوت شود. معتقدیم تمام احزاب دارای پروانه که فعلاً منفعلند ولی حکمی هم برایشان صادر نشده باید بتوانند فعالیت کنند. وقتی می‌گوییم دولت موانع را از سر راه احزاب بردارد، منظورمان همین بود
 
۴- تعریف فعالیت‌های عارف به عنوان تابعی از تشکیلات اصلاح‌طلبان:
 
پس از تاکید عارف مبنی بر شکل‌دهی حزب و تاسیس بنیاد امید ایرانیان و تصریح بر حضور فعال در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری که بسیاری از تحلیل‌گران آن را نشانه دلخوری عارف از اصلاح‌طلبان و خاتمی دانسته بودند، اصلاح‌طلبان تلاش دارند تا ضمن لاپوشانی شکاف ایجاد شده در بدنه اصلاح‌طلبان به مصادره فعالیت‌های عارف به عنوان تابعی از تشکیلات اصلاح‌طلبی بپردازند.
 
در همین رابطه محمد جواد حق شناس در گفتگویی با روزنامه قانون، تاسیس بنیاد امید ایرانیان را به معنای جدایی عارف از خاتمی ندانست و گفت: «این به معنای جدایی نیست. مثل این می‌ماند که وقتی پسر خانواده بزرگ شد یک زندگی مستقل برای خود تشکیل دهد. آن پسر دیگر در خانه پدر زندگی نخواهد کرد، بلکه در طبقه بالا یا پائین زندگی مستقلی را شروع می‌کند، اما با همان اصول و روش پدر. رفتن آقای عارف و تاسیس بنیاد امید ایرانیان در واقع مانند رسیدن به مرحله رشدی است که خواه ناخواه یک زندگی مستقلی تعریف می‌کند، اما با همان گفتمان، شاخص‌ها، ارزش‌ها و واقعیت‌های اجتماعی. بنابراین تغییری در روند اصلاح‌طلبان شاهد نخواهیم بود، زیرا او در قالب اصلاح‌طلبی حرکت می‌کند
 
۵- منشور حقوق شهروندی و تاکید بر مشخص کردن ضمانت اجرا:
 
بحث و گفتگو در خصوص حقوق شهروندی همچنان یکی از محورهای مورد تاکید در رسانه‌های مختلف اصلاح‌طلب و حامیان دولت بوده و این رسانه‌ها از زوایای مختلف به نقد و بررسی این منشور می‌پردازند.
 
در همین زمینه، روزنامه ایران با برگزاری میزگردی با حضور تنی چند از کارشناسان به بررسی منشور حقوق شهروندی پرداخت.
 
این روزنامه با انتشار متن این میزگرد با برگزیدن تیتر «منشور حقوق شهروندی؛ نیازمند ضمانت اجرا» به انعکاس نقه نظرات کارشناسان دعوت شده به این میزگرد پرداخت.
 
در این زمینه سیدحسن حسینی، ‌استادیار گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران گفت: «ریاست محترم جمهوری پاسدار مفاد قانون اساسی و پاسدار اجرای بهینه آن هاست. اما سوال اساسی اینجاست، ابزارهای او برای پاسداری کجاست؟وقتی دولت تشخیص دهد برای رفع تبعیض یا نابرابری باید تصمیمی بگیرد آیا قوه مقننه با او همراهی می کند؟».
 
وی همچنین در بخش دیگری از سخنان تصریح کرد: «سوالی که همیشه دانشجویان در کلاس‌ها می‌پرسند، بخصوص بعد از آمدن منشور حقوق شهروندی، این است که که در شریعت اسلام به حقوق انسانی اشاره شده است. اتفاقاً یک عده‌ای دست می‌گذارند روی شریعت اسلامی و مسئله خودی و غیرخودی را مطرح می‌کنند، مومنان و کافران، آیا این منشور حقوق شهروندی یا حتی خود قانون اساسی در مجموع می‌تواند همه آحاد ملت ایران را به نام ملت ایران یعنی به عنوان افرادی که روی این جغرافیا به دنیا آمده‌اند و بزرگ شده اند از حقوقی نسبتاً برابر برخوردار کند؟».
 
۶- القاء نگرانی اصولگرایان از تشتت درونی
 
۷- تماس ظریف با جان کری و تاکید بر زنده بودن توافقنامه ژنو
 
گروه سیاسی برهان /انتهای متن/
 

کد مطلب: 6124  |  تاريخ: ۱۳۹۲/۹/۲۶  |  ساعت: ۲۰ : ۵

نظرات ارسال شده
سفير فيلم
تبيين
پايگاه رصد انديشه‏هاي استرات‍‍ژيك
پايگاه هسته‏اي ايران